Portal / Dom i rodzina / ŚWIADCZENIA RODZINNE Wtorek - 19 wrzesnia 2017 Januarego, Konstancji, Leopolda     "Jeśli człowiek traci szacunek dla najmniejszej cząstki życia, traci szacunek dla całego życia" - Albert Schweitzer
Szukaj     Szukaj wg branż Dodaj wpis
Menu
Wortal P II - Pokolenie JP2W
ŚWIADCZENIA RODZINNE- Poradnik
Najważniejsze ustawy

Wiele polskich rodzin boryka się z trudnościami finansowymi. Nie trzeba tłumaczyć, ile trudów i wyrzeczeń muszą ponieść rodzice, by wychować i wykształcić dzieci. O ile bardziej ten trud wzrasta w sytuacji, gdy któreś z dzieci jest dotknięte niepełnosprawnością. Rodziny w najcięższej sytuacji materialnej mogą ubiegać się o pomoc społeczną w postaci świadczeń rodzinnych. Jakie mamy rodzaje świadczeń? Kto może je otrzymać? Gdzie zgłosić się z wnioskiem o zasiłek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdą Państwo poniżej.

Świadczeniami rodzinnymi są: zasiłek rodzinny, świadczenia opiekuńcze, a także zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, zwana popularnie becikowym. Stałe świadczenia rodzinne przyznaje się na roczne okresy zasiłkowe, trwające od 1 września do 31 sierpnia następnego roku. Świadczenie przysługuje od miesiąca, w którym został złożony komplet dokumentów, ale w przypadku ich późnego dostarczenia wypłata może się opóźnić. Przyznawanie i wypłacanie świadczeń rodzinnych stanowi wyłączną kompetencję gminy. W zależności od lokalnej organizacji systemu opieki społecznej, wnioski składane są w urzędzie gminy (lub miasta) lub w ośrodku pomocy społecznej (ośrodku lub centrum pomocy rodzinie).
Podstawowe znaczenie w procedurze ubiegania się o większość świadczeń rodzinnych ma miesięczny dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie. Pod uwagę bierze się dochód netto (czyli pieniądze otrzymywane po odliczeniu podatku i składek na ZUS) - sumuje się wszystkie dochody członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, nie wlicza się innych świadczeń z pomocy społecznej, i dzieli przez liczbę osób w rodzinie, a następnie przez 12. W przypadku rolników ich dochód miesięczny wylicza się, mnożąc wielkość gospodarstwa przez 1/12 przeciętnego dochodu z 1 ha ogłaszanego co roku przez GUS. Dochód ten wynosi obecnie 1844 zł, co po podzieleniu przez 12 daje sumę 153,67 zł. Dochód ten sumuje się z ewentualnymi innymi dochodami rodziny.
Jeśli wyliczony dochód przekracza ustanowione progi, ale sytuacja rodziny uległa pogorszeniu i przy obecnych dochodach rodzina spełniałaby warunki do otrzymania zasiłku, można składać wniosek, załączając dokumenty potwierdzające tę okoliczność.
Zasiłek rodzinny ma za zadanie pomóc w pokryciu wydatków na utrzymanie dziecka. To świadczenie przysługuje rodzinom, w których średni dochód miesięczny na osobę nie przekracza 504 zł. Gdy w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne, suma ta wzrasta do 583 zł. Jeżeli wyliczony dochód przekracza limit o kwotę nie większą niż wysokość najmniejszego zasiłku (48 zł), a przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym, to zasiłek jest wypłacany przez jeszcze jeden okres zasiłkowy.
Zasiłek przysługuje dziecku do 18. roku życia, a jeżeli uczy się w szkole (ale nie szkole wyższej), to do 21 lat. Dzieci i osoby dorosłe z orzeczoną znaczną lub umiarkowaną niepełnosprawnością, o ile uczą się w szkole lub szkole wyższej, otrzymują zasiłek do 24. roku życia.
Warto wiedzieć, że istnieją liczne, choć rzadkie ograniczenia w przyznawaniu zasiłku rodzinnego. Dotyczy to sytuacji, gdy np. dziecko założyło już własną rodzinę albo przebywa w placówce zapewniającej pełne utrzymanie.
Wysokość miesięczna zasiłku, który wypłacany jest rodzicom lub opiekunom dziecka albo jemu samemu (jeśli jest już pełnoletnie), zależy od wieku dziecka i wynosi:
* 48 zł do ukończenia 5. roku życia,
* 64 zł na dzieci w wieku od 5 do 18 lat,
* 68 zł powyżej 18 lat.
Osoby, które mają prawo do zasiłku rodzinnego, mogą być również uprawnione do specjalnych dodatków. Jest ich osiem:
* Dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje jednorazowo matce lub ojcu albo opiekunowi dziecka i wynosi 1000 zł na każde dziecko. Można go otrzymać także w przypadku przysposobienia dziecka (np. adopcji). Wniosek należy złożyć w ciągu 1 roku. Nie należy mylić tego dodatku z jednorazową zapomogą z tytułu urodzenia dziecka, o której będzie mowa dalej.
* Osoba uprawniona do urlopu wychowawczego może otrzymać dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł miesięcznie, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące (kalendarzowe). Jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu ten czas wynosi 36 miesięcy. W przypadku dziecka z orzeczoną niepełnosprawnością lub znacznym stopniem niepełnosprawności zasiłek wypłaca się przez 72 miesiące.
* Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania dotyczy tylko osób, którym wypłacano go w pierwszym okresie zasiłkowym, czyli od 1 maja 2004 do 31 sierpnia 2005 roku. Osobom tym będzie przysługiwać pomoc, jeśli nadal spełniają warunki określone w ustawie, a nie upłynął jeszcze 3-letni okres wypłaty dodatku. Wysokość dodatku - 400 zł.
* Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu albo innemu opiekunowi dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, ponieważ drugi z rodziców dziecka nie żyje albo ojciec jest nieznany. Dodatek przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli jej rodzice nie żyją (lub ojciec jest nieznany). Wysokość dodatku wynosi 170 zł miesięcznie na każde dziecko, ale nie więcej niż 340 zł łącznie. W przypadku dziecka niepełnosprawnego kwotę dodatku zwiększa się o 80 zł na dziecko, ale nie więcej niż o 160 zł.
* Jeżeli w rodzinie troje albo więcej dzieci ma prawo do zasiłku rodzinnego, przysługuje jej dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Dodatek przysługuje na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego w wysokości 80 zł miesięcznie.
* Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznawany jest do ukończenia 16. roku życia dziecka, jeśli ma ono orzeczoną niepełnosprawność, a do 24. roku życia, jeśli niepełnosprawność jest w stopniu znacznym lub umiarkowanym. Wysokość pomocy uzależniona została od wieku dziecka. Wynosi ona 60 zł miesięcznie na dziecko do 5. roku życia i 80 zł dla dzieci starszych.
* W celu częściowego pokrycia wydatków na kształcenie dziecka raz w roku można otrzymać dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł na każde dziecko uczące się w szkole.
Możliwe zmiany: Prawo i Sprawiedliwość złożyło w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidujący rozszerzenie grupy dzieci, których rodzice będą mogli otrzymać dodatek na początek roku szkolnego. W myśl nowelizacji dodatek przysługiwałby także na dzieci rozpoczynające nauczanie przedszkolne w tzw. zerówce.
* Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w wysokości 90 zł miesięcznie przeznaczony jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem (poza miejscem stałego zamieszkania) w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej dziecka. W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności dotyczy to także szkoły podstawowej lub gimnazjum. Istnieje też dodatek na pokrycie wydatków związanych z dojazdem z miejscowości zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły. Wynosi on 50 zł miesięcznie. Oba dodatki przysługują przez 10 miesięcy w roku (od września do czerwca).
Wymienione powyżej wysokości poszczególnych dodatków to zapisane w ustawie kwoty minimalne. Rada gminy w drodze uchwały może podnieść kwoty dodatków. Zasiłek rodzinny jest wypłacany w takich samych kwotach w całej Polsce, ale wysokości dodatków mogą się różnić. Podwyższenie finansowane jest ze środków własnych gminy. Możliwość zwiększania wysokości pomocy przez gminy dotyczy również opisanej dalej zaliczki alimentacyjnej.
Świadczenia opiekuńcze przyznawane są w związku z niepełnosprawnością osoby ubiegającej się lub jej dzieci. Są to świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny.
Świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 420 zł miesięcznie przysługuje z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Warunek otrzymania świadczenia to średni dochód miesięczny na osobę w rodzinie nieprzekraczający 583 zł. Wymaga się orzeczenia o niepełnosprawności. Jeżeli stopień niepełnosprawności nie jest znaczny, dziecko (do ukończenia 16. roku życia) powinno mieć dodatkowo wpisane w orzeczeniu dwa wskazania:
* o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
* o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przyznanie tego świadczenia podlega ponadto ograniczeniom podobnym jak w przypadku zasiłku rodzinnego.
Zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie skierowany jest do niepełnosprawnych oraz osób starszych. Dla tego rodzaju wsparcia nie zapisano żadnych kryteriów dochodowych (podobnie jak w przypadku "becikowego"). Zasiłek przysługuje:
* dziecku niepełnosprawnemu (z orzeczoną niepełnosprawnością),
* osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym,
* osobie niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym, jeśli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia,
* osobie, która ukończyła 75 lat.

"Becikowe"
Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka w wysokości 1000 zł przyznawana jest niezależnie od uprawnienia do zasiłku rodzinnego i innych świadczeń, jak również od sytuacji materialnej rodziny. Nie stanowi ona zatem elementu systemu świadczeń rodzinnych rozumianych jako pomoc dla osób o niższych dochodach. Jednak świadczenie to wpisane zostało do tej samej ustawy, a także przyznają je i wypłacają te same instytucje, które zajmują się świadczeniami rodzinnymi. Zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje ojcu lub matce albo opiekunowi prawnemu. Wniosek należy złożyć w nieprzekraczalnym terminie 3 miesięcy od dnia narodzin.
Możliwe zmiany: Wicepremier, minister finansów Zyta Gilowska, przedstawiając założenia budżetowe na 2007 r., zapowiedziała likwidację "becikowego", czyli jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka i jednoczesne przywrócenie Funduszu Alimentacyjnego (zob. niżej). Na ten cel przewidzianych jest 400 mln zł. Środki te dodatkowo mają zostać zwiększone o 360 mln zł po uchyleniu obecnie obowiązujących przepisów dotyczących jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Rozwiązanie takie ma pozwolić na prowadzenie przez państwo racjonalnej i skoordynowanej polityki wspierania dzieci wychowywanych przez samotnych rodziców.
Trzecim rodzajem pomocy, którą można otrzymać z tytułu urodzenia dziecka, obok dodatku do zasiłku rodzinnego i opisanej wyżej zapomogi, jest pomoc przyznawana przez gminę (nazywana tak jak "becikowe" zapomogą z tytułu urodzenia dziecka) i finansowana z jej środków. Gmina chcąca wypłacać taką pomoc swoim mieszkańcom musi przyjąć uchwałę zawierającą opis warunków, które należy spełnić, aby otrzymać ten rodzaj wsparcia oraz należne kwoty.
Dla samotnych rodziców ważną pomocą jest również zaliczka alimentacyjna. Została ona wprowadzona w miejsce zlikwidowanego Funduszu Alimentacyjnego. Stanowi ona pomoc dla dzieci, które nie otrzymują należnych im alimentów. Zaliczka przysługuje do ukończenia 18. roku życia, a jeżeli dziecko uczy się w szkole lub na uczelni wyższej - do ukończenia 24. roku życia. Otrzymują zaliczkę rodziny, w których dochód na osobę nie przekracza kwoty 583 zł.
Zaliczka powiązana jest z zasądzonymi przez sąd alimentami, jeżeli ich egzekucja jest bezskuteczna, tzn. że nie wyegzekwowano należności przez co najmniej 3 miesiące. Zaliczkę może otrzymać:
* osoba samotnie wychowująca dziecko, na które sąd przyznał alimenty,
* osoba wychowująca dziecko pozostająca w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona,
* sama osoba ucząca się (pełnoletnia).
Zaliczka przysługuje na powyższych zasadach również osobie pozostającej w związku małżeńskim, która wychowuje dziecko uprawnione do świadczenia alimentacyjnego, jeżeli złożyła do sądu pozew o rozwód albo separację. W tym przypadku prawo do zaliczki ogranicza się do jednego roku.
Wysokość zaliczki alimentacyjnej wynosi tyle, ile zasądzone alimenty, jednak nie więcej niż wyznaczone limity (tabela nr 1).
W 2007 r. będą realizowane także następujące inne programy rządowe wspierające rodzinę:
* Program wieloletni "Pomoc państwa w zakresie dożywiania",
* Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2006-2016,
* Rządowy Program "Świetlica, Praca, Staż - Socjoterapia w środowisku wiejskim"
oraz program resortowy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej:
* "Opieka nad dzieckiem i rodziną, w tym zapobieganie niedostosowaniu społecznemu i przestępczości wśród dzieci i młodzieży".
Innym rodzajem pomocy dla rodzin, niebędącym świadczeniem rodzinnym, jest dodatek mieszkaniowy. Przysługuje on osobom, u których średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego uzyskany w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza - dla gospodarstw jednoosobowych - 175 proc. kwoty najniższej emerytury (według wielkości obowiązującej w dniu złożenia wniosku), czyli obecnie 1045,56 zł, lub 125 proc. tej kwoty, czyli 746,83 zł, dla gospodarstw wieloosobowych. Jeżeli dochód jest nieco wyższy, nie zamyka to możliwości otrzymania dodatku: jeśli bowiem kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy wypłaca się, ale obniżony o tę nadwyżkę. Należy zwrócić uwagę, że wysokość najniższej emerytury, która od 1 marca 2006 r. wynosi 597,46 zł, zmienia się w ciągu roku, w zależności od waloryzacji świadczeń. Innym istotnym ograniczeniem w przyznaniu tego świadczenia jest normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, dla którego wypłacany ma być dodatek. Powierzchnia normatywna zależy od liczby członków gospodarstwa domowego (tabela nr 2).
Dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię mieszkania o 5 m2. Jeżeli w lokalu zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim lub mająca napisane w orzeczeniu o niepełnosprawności, że "niepełnosprawność wskazuje na prawo do zamieszkania w oddzielnym pokoju", to normatywną powierzchnię mieszkania powiększa się jeszcze o 15 m2.
Jeśli minimalnie przekraczamy któryś z progów, nie oznacza to, że nie mamy szans na otrzymanie pomocy, gdyż ustawa o dodatkach mieszkaniowych przewiduje kilka wyjątków. Szczegółowych informacji powinniśmy zasięgnąć w miejscowej - miejskiej lub gminnej - placówce odpowiedzialnej za pomoc społeczną (podobnie jak w przypadku świadczeń rodzinnych jest to uzależnione od miejscowych uregulowań). Tam też zostaniemy poinformowani o wysokości dodatku mieszkaniowego, który nam przysługuje. Ogólna zasada jest taka, że dodatek powinien pokryć różnicę pomiędzy rzeczywistymi wydatkami ponoszonymi na cele mieszkaniowe a pewnym normatywnym odsetkiem uzyskiwanych dochodów, czyli procentem wysokości dochodów, jaki - według ustawodawcy - maksymalnie może być przeznaczony na cele mieszkaniowe (tabela nr 3).
Przykład. Dochód miesięczny w rodzinie 3-osobowej wynosi 1800 zł, a wydatki mieszkaniowe 370 zł. Zatem dochód na osobę to 600 zł miesięcznie. Jest to mniej niż 746,83 zł, zatem dodatek się należy. Obliczmy jego wysokość. Normatywny odsetek dochodów przeznaczonych na wydatki mieszkaniowe (odczytujemy go z tabeli) wynosi 15 proc. Ta rodzina powinna zatem przeznaczyć na utrzymanie swojego mieszkania maksymalnie 1800 x 15 proc., czyli 270 zł. Ponieważ naprawdę wydaje 370 zł, dodatek stanowić będzie różnicę tych sum, czyli 100 zł.
Rodzaje wydatków mieszkaniowych, będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego, zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów (ramka: Ważne przepisy). Różnicują się one ze względu na standard lokalu (wyposażenie bądź nie np. w instalację cieplną, gazową itp.).
Wszystkie osoby, które po zapoznaniu się z przedstawionymi informacjami na temat pomocy rodzinie chcą się starać o któreś ze świadczeń, znajdą szczegółowe informacje na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (www. mps. gov. pl), w urzędach miejskich i gminnych lub ośrodkach pomocy społecznej.
Beata Falkowska

© Wszelkie prawa zastrzeżone - INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: IA Telekom